De kracht van kwetsbaarheid

De kracht van kwetsbaarheid - Brené Brown

Na het aanschaffen van het boek Factor 25 van Eva Daeleman, werd mij op bol.com het boek ‘De Kracht van kwetsbaarheid’ aangeraden. Het boek is geschreven door Dr. Brené Brown. Ze is professor aan de Universiteit van Houston. Daar deed ze jarenlang onderzoek naar kwetsbaarheid, moed, authenticiteit en schaamte. Ze is bekend geworden door haar TEDTalk over de Kracht van Kwetsbaarheid in 2010. Ze heeft jaren onderzoek gedaan naar het onderwerp Schaamte. Wat is schaamte? Hoe werkt het? Hoe gebruiken we het? Als mens zijn we over bepaalde zaken beschaamd. We praten er niet over omdat we bang zijn dat we niet ‘goed genoeg’ zouden zijn als de ander wist waar we ons over schaamden. We zijn bang om niet-perfect te zijn. We zijn bang dat als de ander weet waarover we ons schamen, ze ons het niet waard zouden vinden om ons graag te zien. We zijn bang om geen verbondenheid met de ander te ervaren. Als we namelijk aan de ander zouden vertellen waarover we ons schamen, stellen we ons kwetsbaar op. Maar om verbondenheid te ervaren, moeten we eerst onszelf het waard vinden om mee te verbinden. Als we al onszelf het niet waard vinden om mee te verbinden, hoe laat je anderen dan op een authentieke manier binnen in je leven?

Het boek heb ik in 1 keer uitgelezen. Niet omdat het een goed verhaal is of omdat het alleen maar waarheden bevat, maar omdat het mij nieuwe inzichten heeft gegeven. Het boek behandelt verschillende thema’s.

Schaarste. Het probleem van nooit genoeg (pg. 34). Om het probleem te kaderen, citeert Brené Brown Lynne Twist uit haar boek The Soul of Montey. Lynne Twist zegt dat schaarste een leugen is.

De eerste gedachte die ik, net als heel veel andere mensen, ’s ochtends heb is: ik   heb niet lang genoeg geslapen. En de volgende is: ik heb niet genoeg tijd. Of dat nu waar is of niet, de gedachte ‘niet genoeg’ komt automatisch bij ons op…

Dat we ‘niet genoeg’ zijn, is iets wat een automatische gedachte is geworden. Iets wat we normaal vinden om te denken. We vinden het normaal dat we denken dat we niet genoeg geld verdienen. We vinden het normaal dat we vinden dat we niet slank genoeg zijn. Want ja, hoe kan je anders vooruit raken in het leven? We zijn beschaamd om tevreden te zijn met wat we hebben. We zijn beschaamd om gelukkig te zijn.

Kwetsbaarheid. Is kwetsbaarheid zwakte? We zien graag de naakte waarheid en openheid in andere mensen, maar durven onszelf niet op die manier te laten zien (pg. 48). We vinden het fijn als andere mensen zichzelf kwetsbaar opstellen tegenover ons, maar om het zelf te doen… We voelen ons verbonden en vereerd als iemand iets waarover hij/zij zich schaamt deelt met ons, maar zelf vinden we ons kwetsbaar opstellen doodeng. Zijn we bang voor afwijzing? Voor kritiek? Is jezelf kwetsbaar opstellen zwak?

Toen we kinderen waren, dachten we dat we als volwassenen niet kwetsbaar meer zouden zijn. Maar volwassen worden bestaat juist uit het accepteren van kwetsbaarheid. Leven is kwetsbaar zijn.

  • Madeleine L’Engle (pg. 50)

Is kwetsbaarheid alles gewoon vertellen aan jan en alleman? Nee. Kwetsbaarheid gaat over het delen van gevoelens en ervaringen met mensen die het hebben verdiend om erover te horen (pg. 52)

Schaamte. We leven in een wereld waarin de meeste mensen nog altijd de mening zijn toegedaan dat schaamte een goed hulpmiddel is om mensen in het gareel te houden. Maar behalve dat dit niet klopt, is het gevaarlijk (pg. 78). En wat is het verschil tussen schaamte en schuld? Schuld = wat ik deed was slecht. Schaamte = ik ben slecht. Schuld is iets wat je kan vergeten. Schaamte is iets wat ons ten diepste raakt. Als je als kind altijd het gevoel had dat wat je deed niet goed was (schuld) kan je het gevoel krijgen dat je zelf niet goed genoeg was (schaamte). Schaamte in je kinderjaren ervaren, kan je levenslang tekenen. Het verandert wie je bent. Je schaamt je om wie je bent en je vindt dat je het niet waard bent om verbondenheid te ervaren. We zijn kwetsbaar in onze schaamte. Maar iedereen is kwetsbaar in zijn eigen schaamte. Praat erover en deel je schaamte, dan kan je echte verbondenheid met de ander voelen.

Maar hoe bepaal je nu wie het verdiend heeft om je kwetsbaar te zien? Dat is een verhaal van trial & error. Het verhaal van de knikkerpot (pg. 54) komt hieraan te pas.

Ellens juf had een grote glazen vaas, die zij en de kinderen de ‘knikkerpot’ noemden. Naast de pot lag een zak met gekleurde knikkers en elke keer dat de klas lawaaiig was, de regels overtrad, of niet luisterde, haalde de juf knikkers uit de pot. En als de pot helemaal toe vol zat met knikkers, beloonde ze de leerlingen met een klein feestje.

“Ik vroeg Ellen zich haar vriendschappen voor te stellen als knikkerpotten. Elke keer dat iemand je steunt, aardig tegen je doet, het voor je opneemt, of je geheimen bewaart, stop je knikkers in de pot. Elke keer dat mensen gemeen tegen je doen, je onfatsoenlijk behandelen of geheimen doorvertellen, haal je knikkers uit.”

“Vertrouwen wordt knikker per knikker opgebouwd.”

Geluk. Hoe ervaar je geluk? Wat is geluk? Geluk heeft heel veel te maken met kwetsbaarheid. Het komt erop neer dat als je je kwetsbaarheid omarmt, je openstaat voor geluk. Want op de gelukkigste momenten ben je meestal zeer kwetsbaar. Het moment dat je trouwt met de liefde van je leven. Je bent bang dat de ander je ontnomen zal worden, ziek zal worden of je zal verlaten. Dit hou je altijd in je achterhoofd tijdens momenten vol geluk, waardoor je geluk geen geluk laat zijn. Hoe kan je nu geluk toch toelaten in je leven? Geluk is een kwestie van momenten; doodgewone momenten. Het risico bestaat dat we geluk mislopen als we ons te druk bezighouden met het najagen van buitengewone momenten. Wees dankbaar voor wat je hebt en laat geluk niet door je vingers glippen (pg. 126). Door in je achterhoofd te houden dat alles plots kan veranderen, leef je niet in het moment van geluk. Je beleeft het niet ten volle.

Perfectionisme. Perfectionisme is een masker; een heel zwaar masker, dat we ons voorhouden omdat we bang zijn voor afgewezen te worden. We proberen zo perfect mogelijk te zijn, zodat kritiek niet gegeven kan worden. Perfectionisme is geen positief begrip. Wie worstelt met perfectionisme, worstelt met schaamte (pg. 130). De schaamte om niet perfect te zijn. Perfectionisme is zoals verdovend gedrag een manier om schaamte te omzeilen. Bij verdovend gedrag gaan we gedrag stellen om andere redenen dan we denken. We gaan niet kijken naar series omdat we ze graag zien, we gaan kijken naar series om onze gevoelens uit de weg te gaan, om eventjes ‘niet te moeten nadenken’. Je kan een stukje chocolade met veel smaak op eten, of je kan een kilogram chocolade opeten om te verdoven. Het gaat er niet om wat je doet, maar waarom je het doet (pg. 146).

Kritiek en feedback geven. Het zijn beide zaken waar we ons kwetsbaar bij op moeten stellen. We worden gewezen op onze ‘zwakste punten’. Kritiek geven op een ander doen we om verschillende redenen (pg. 168). Maar vooral om onszelf te beschermen en om onszelf een goed gevoel te geven. Door de ander kritiek te geven, beschermen we ons tegen kwetsbaarheid.

Dit is slechts een deel van de onderwerpen die aan bod komen in het boek. Het zijn de onderwerpen die mij zijn bijgebleven. Het zijn ideeën die ik in het dagelijkse leven in mijn achterhoofd hou. Maar het belangrijkste idee uit het boek is:

 

Ik ben genoeg, ik heb genoeg en zolang ik betrokkenheid toon is het genoeg.

 

Persoonlijk vond ik het een inspirerend boek. Het is een boek met nieuwe inzichten en nieuwe ideeën rond een bestaand thema. Het is ook een soort woordenboek dat verschillende begrippen uitlegt. De verschillende ideeën en inzichten worden aan de hand van voorbeelden uit de realiteit uitgelegd. Sommige hoofdstukken (zoals Ontwrichtende betrokkenheid: de moed om onderwijs en werk weer menselijk te maken en Bezield ouderschap) zeer theoretisch. Soms deed het boek mij denken aan de lessen filosofie van in het middelbaar. In ieder hoofdstuk bekijk je een concept, een thema. Je gaat je verdiepen in het thema en probeert te begrijpen welke lading woorden in onze cultuur krijgen. Wat is schaamte voor ons? Wat is kwetsbaarheid? Je moet er met je hoofd bij zijn om de redenering doorheen een hoofdstuk te volgen.

Verder verwijs de auteur vaak naar haar andere boeken zoals De Moed van Imperfectie & Sterker dan ooit. De Moed van Imperfectie ben ik van plan om te lezen, dit omdat er heel veel nieuwe inzichten gegeven werden in de citaten uit het boek. Maar soms vond ik de verwijzingen iets teveel aanwezig. Je wordt bijna verplicht om de andere boeken ook te lezen om mee te zijn met de volledige redenering. Het boek bevat een sterke basis om over na te denken, maar zoekt het soms wel heel ver.

Het is een zeer goed leesbaar lettertype. Het boek is mooi ingedeeld in hoofdstukken en bestaat uit 255 pagina’s tekst. Het is een sobere, maar mooie cover met de slogan ‘Heb de moed om niet perfect te willen zijn'. Zelf zal ik het boek zeker nog eens lezen om de mooie ideeën en inzichten terug fris voor de geest te halen. Als je zelf een perfectionist bent en je worstelt soms met je kwetsbaar op stellen, is dit een ideaal boek.